Door verder te gaan, ga je akkoord met het gebruik van cookies, inclusief cookies van derden. Meer info

Aanvaarden

Brutalisme in Brussel: 6 betonnen parels voor architectuurliefhebbers

Het menu tonen/verbergen
(c) Jean-Paul Remy - visit brussels
Gepubliceerd op 26/02/2021
Door Margo Mot

Brutalisme is een vaak bekritiseerde architecturale stroming, al is er tegenwoordig sprake van een kentering. De laatste jaren kan deze zijtak van het modernisme weer op meer appreciatie rekenen. Architectuurliefhebbers lijken maar niet genoeg te krijgen van deze betonnen kunstvorm en dat zie je vooral op Instagram. Brutalistische gebouwen die vooral in de jaren ’60 -’70 het uitzicht van onze steden bepaalden, gaan er de wereld rond. Ook in Brussel kan je een aantal prachtexemplaren bewonderen. Tip: neem een fotocamera mee. Hoe radicaal bruut het brutalisme ook moge zijn, fotogeniek zijn die geometrische vormen en strakke lijnen zeker wel!

HUIS/ATELIER VAN BEELDHOUWER GODVRIED DEVREESE

Architecture brutaliste bruxelles - (c) Jean-Paul Remy - visit brussels

Het huis op de Vleugelstraat 71 is het resultaat van kruisbestuivingen  tussen kunstenaar en architect. In 1849 liet beeldhouwer Godfried Devreese er zijn atelier bouwen door niemand minder dan zijn vriend Victor Horta.  In 1965 nam een andere kunstenaar, Raymond Huybrechts, er zijn intrek en transformeerde samen met architect Louis van Hove de oorspronkelijke gevel tot een minimalistische façade, die slechts wordt onderbroken door twee flinterdunne, horizontale raamstroken. De eenvoud zelve maar zeer efficiënt en helemaal in de geest van die tijd! Neem even de tijd om de radicale esthetiek van het gebouw te laten doordringen, en vergeet daarbij niet te letten op de bijzonder geslaagde combinatie van ruwe betonnen kroonlijsten en de houten poort.

Vleugelstraat 71, Schaarbeek | Architecten: Victor Horta / Louis van Hove | Datum: 1974

Routebeschrijving

VOORMALIG CBR-HOOFDKWARTIER

architecture brutaliste bruxelles - (c) Jean-Paul Remy - visit brussels

Met z’n gedurfde vormen is de voormalige hoofdzetel van het cementbedrijf CBR welbekend bij ‘urban explorers’. De iconische ovalen ramen met koperkleurig glas bedekken alle negen verdiepingen. De ramen die ingebed liggen in betonnen modules geven deze modernistische parel, ontworpen door het architectenduo Constantin Brodzki en Marcel Lambrichs, een unieke en bijzonder Instagram-waardige uitstraling. De esthetische kwaliteiten van het gebouw bleven gelukkig niet onder de radar. In 1980 koos het Museum of Modern Art in New York het uit als een van de meest emblematische gebouwen van de moderne architectuur. Vele regisseurs, waaronder François Ozon (Potiche) en Jacques Brel (Far-West), gebruikten deze locatie als futuristisch decor voor hun films. Zin in meer? Zodra de omstandigheden het toelaten, kan je in Midori Boitsfoirt, het nieuwe restaurant op de benedenverdieping, terecht voor een gezonde lunch in een modernistisch kader.

Hulppoort 185, Watermaal-Bosvoorde | Architecten: Constantin Brodzki en Marcel Lambrichs | Datum: 1967-1970

Routebeschrijving

BIBLIOTHECA WITTOCKIANA

Architecture brutaliste bruxelles - (c) Jean-Paul Remy - visit brussels

Bibilotheca Wittockiana, het Museum van de Boekkunsten en de Boekband, is eveneens een juweeltje van brutalistische architectuur. Het gebouw werd in 1983 bekroond door de Belgian Architecture Awards. Op de gedeeltelijk ingegraven betonnen basis rust een transparante glazen constructie. De weelderige planten die de ruwe, bijna monolithische muren overwoekeren passen perfect in het geheel. Het gebouw dat werd ontworpen als een beveiligde bunker door architect Emmanuël de Callataÿ, bevat enkele waardevolle schatten. Het boekkunstmuseum telt immers een uitgebreide collectie, die werd gestart door verzamelaar Michel Wittock in 1983. Op de roodgelakte houten boekenplanken van het museum staan heel wat kostbare boeken, fijne bindingen en hedendaagse kunstwerken. Kortom, deze plek is zowel voor z’n architectuur als voor z’n collectie een bezoek waard!

Bemelstraat 21-23, Sint-Pieters-Woluwe | Architect: Emmanuel de Callataÿ | Datum: 1981

Routebeschrijving

ETTERBEEK, VUB CAMPUS

(c) Jean-Paul Remy - visit brussels

De meesten kennen de ‘sigaar’, het futuristische gebouw van architect Renaat Braem waarin het rectoraat van de universiteit is gevestigd, maar vergeten dat de VUB-campus ook een aantal brutalistische parels rijk is. Onder hen de beroemde Aula Q, ontworpen door het Gentse architectenbureau Baro. De kubusvormige blokken, de ritmische gevelplaten en ruwe betonnen trappen zijn van ver te herkennen. In het gebouw zijn het vooral de moduleerbare wanden die de show stelen. Dankzij een geïntegreerd draaimechanisme kunnen de zalen worden uitgebreid van 250 tot wel 1.250 zitplaatsen. Een zeldzaam architecturaal snufje dat naadloos aansloot bij de toen heersende gedachte over de flexibiliteit van ruimte.

Pleinlaan 2, Etterbeek | Architect: Bureau Baro | Datum: 1976-1977

Routebeschrijving

VOORMALIG ALSK-KANTOORGEBOUW

Brussels architecture brutaliste - (c) Junpeng Ouyang

Geometrische patronen, het doet iets met een mens! Wanneer je door de Broekstraat wandelt, springt één gebouw dan ook meteen in het oog: de kantoren van BNP Paribas Fortis. Het patroon van omgekeerde Y-vormige elementen vervullen zowel een esthetische als een structurele functie. Dit maakt het voormalige ALSK-gebouw een van de bekendste voorbeelden van dragende gevelelementen in architectonisch beton. Het is dan ook niet te verwonderen dat Marcel Lambrichs, de architect die dit gebouw in 1973 ontwierp, wordt aanzien als een functionalist met veel creativiteit. Waar doet de gevel jou aan denken? Een bijenkorf, iemand?

Broekstraat, 30-50, Brussel centrum | Architect: Marcel Lambrichs | Datum: 1973

Routebeschrijving

AARLENSTRAAT 53-55

Architecture brutaliste bruxelles - (c) Jean-Paul Remy - visit brussels

Deze drie onafhankelijke kantoorgebouwen uit 1968 vormen één geheel. En dat heeft alles te maken met beton! Het zijn vooral de hoekige vensteropeningen en de doorlopende voegen in de gefabriceerde betonplaten die deze gebouwen een brutalistische look geven. Tot driemaal toe werd de bouwaanvraag geweigerd en moesten de plannen worden aangepast. Toch slaagde architect Jean Verschuere erin om dicht bij zijn oorspronkelijke idee te blijven. Als dat geen blijk geeft van doorzettingsvermogen!

Aarlenstraat 53-55 | Architect: Jean Verschuere | Datum: 1973

Routebeschrijving

Lees ook...

Alles bekijken